Gebelik Takibi

Gebelik takibi gebeliğin başından doğum sonrasına kadar anne ve bebeğin durumunu değerlendirmek, anne-babayı bilgilendirmek, anne ve bebekle ilgili olası sorunları önlemek veya tespit etmek amacıyla yapılan muayenelerdir. Bu muayenelerin gebelik oluşmadan önce çiftlerin gebelik planladığı anda başlaması daha doğrudur çünkü bu durumda gebelikten önce annede gebelikle ilgili veya başka konuda bir problem varlığı araştırılır, gebeliğe hazırlık için vitamin ve gerekirse başka ilaçlar verilir, aile gebelik hakkında bilgilendirilir, böylece annenin gebeliğe en sağlıklı şekilde başlaması sağlanır.

Gebeliğin planlanması durumunda yapılacaklar:
Gebelik oluşmadan önce henüz planlama aşamasında doktora başvurduğunuzda anneye çeşitli tahliller yapılır ve bunların sonuçlarına göre gebelik açısından oluşabilecek riskler önlenmeye çalışılır. Örneğin annede kansızlık varsa gebelikten önce düzeltilir. Kızamıkçık ve benzeri enfeksiyon hastalıklarını geçirip geçirmediği araştırılır. Eğer anne kızamıkçık geçirmemişse gebelik sırasında geçirmemesi için çok dikkatli olması gerekir çünkü gebelikte kızamıkçık enfeksiyonu geçirmek sorunlara neden olabilir. Anne adayı aşırı kilolu ise gebelik öncesi kilo vermesi önerilir.Anne adayında diabet söz konusu ise gebelik öncesi kan şekeri düzenlenmelidir. Anne adayına ilaç, sigara ve alkol kullanımı konusunda bilgi verilir. Gebelik planlayan bütün kadınlara NTD (nöral tüp defekti) proflaksisi için önerilen proflaktik dozda folik asit vitamini başlanır. Riskli yörelerde hemoglinopatiler, kistik fibrozis gibi hastalıklar için taşıyıcılık araştırılır.

Daha sonra gebeliğin durumuna göre değişmekle beraber doktorunuz sizi hemen hemen ayda 1 muayene edecek ve değerlendirecektir. Her muayenede annenin tansiyonu ve kilosu ölçülür. (Gebelikte kilo alımı) Bazı aylarda yapılan tahliller vardır, bunlar yapılır. Bebeğin kilosunun ayına göre normal olup olmadığı ultrason ile değerlendirilir. Bebekte anomali varlığı araştırılır bunun için özellikle 5. ayın sonunda hasta ayrıntılı ultrasonografiye yönlendirilir. Doğuma yakın dönemde yapılan muayenelerde annenin doğum yolu ve kemik yapısı vajinal muayene edilerek bebeğin duruşuna ve kilosuna göre kıyaslanır ve normal doğumun mümkünatı konusunda yaklaşık bir tahmin yürütülür. Yine de doğum anına kadar normal doğumun kesin olarak gerçekleşeceği garanti edilemez ve bilinemez. Bazı durumlarda bebek ters durduğu için veya başka sebeplerle normal doğumun başlaması beklenmez ve doğum başlamadan önce sezaryen günü belirlenir ve doğum sezaryen ile gerçekleştirilir.

Annenin beslenmesinin aşırı yetersizliği söz konusu olmadığı sürece her gebeye rutin multivitamin desteğini önerilmemektedir. Beslenme problemi olanlara yada vejeteryanlara multivitamin hapları verilir. Gebelikte kullanılan ilaçlar ve vitaminler ayrı bir konuda anlatılmıştır.

HBsAg anne adayının hepatit (sarılık) geçirip geçirmediğini saptamak için yapılır. Eğer anne adayında HBsAg (+) ise, doğum sırasında bebeğe geçme riskini önlemek için doğumdan hemen sonra bebeğe hiperimmünglobulin ve aşı yapılmalı, aşı doğumdan sonraki 2 ve 6. aylarda tekrarlanmalıdır. Sağlık Bakanlığı’nın önerisi ile tüm yenidoğanlara hepatit B aşısı yapılmaktadır. HBsAg (-) olan gebelere, hastalığa karşı koruyucu olarak hepatit B aşısı yaptırmaları önerilir.

Gebelik boyunca sırasıyla hangi haftalarda hangi aylarda hangi tahlillerin yapılacağını buraya tıklayarak ayrıntılı olarak okuyabilirsiniz.

Gebelikte kullanılan ilaç ve vitaminleri buraya tıklayarak ayrıntılı olarak okuyabilirsiniz.

Gebelikte Ultrason

Günümüzde ultrason gebelik muayenelerinin en önemli parçası olmuştur.

Gebelikte hiçbir problem olmasa bile belli zamanlarda belli aralıklarla ultrasonografi kontrolü yapılmaktadır. Gebeliğin farklı aylarında ultrasonla farklı değerlendirmeler yapılır. Örneğin gebeliğin ilk aylarında bebeğin kilosu ölçülmez sadece kalp atımı ve kese büyüklüğü gibi değerlendirmeler yapılır, gebeliğin 5. ayında kilosu, suyu, plasentanın durumu, organların yapısı gibi daha ayrıntılı değerlendirme yapılır, bunların dışında da farklı aylarda farrklı değerlendirmeler yapılır.

 

Ultrason değerlendirmesi ile yaklaşık olarak %30-35 oranında bebekte anomali olsa bile saptanamayabilir. Yani ultrason bebekteki gelişimsel bozuklukların çoğunu saptasa da herzaman hepsini saptaması imkansızdır.

Ultrasonografinin bebeğe hiçbir zararı yoktur. Radyasyon içermez. Sık aralıklarla bile yapılsa bebeğe herhangi bir zarar vermez.

Gebelikte ultrasonografi hangi amaçlarla yapılır:

Gebelikte ultrason aşağıdaki sorulara cevap aramak amacıyla kullanılır

– Gebelik var mı? Normal yerinde mi? Rahim içerisinde mi?

– Gebelik canlı mı?

– Gebelik kaç aylık? Kaç haftalık?

– Bebeğin ense kalınlığı normal mi?

– Bebeğin tahmini kilosu ne kadar? Haftasına göre kilosu gelişimi normal mi?

– Bebeğin duruşu düz mü?

– Bebeğin eşi (plasenta) normal mi? Eşin yerleşimi normal mi* Doğum yolunu kapatıyor mu?

– Bebeğin kafa çapı bacak uzunlupu normal mi?

– Bebeğin suyu normal mi?

– Bebekte bir anomali var mı? 18-20 hafta civarında yapılan ayrıntılı ultrasonografi ile bebeğin organlarında bir gelişim bozukluğu var mı araştırılır.

– Biyofizik profil değerlendirmesinde bebeğin hareketleri, kas tonusu ve solunumu değerlendirilir.

– Erken doğum riski varlığında rahim ağzı uzunluğu ölçülebilir.

– Rahim ve yumurtalıklarda myom veya kist varmı?

– Cinsiyeti nedir?

– Gerekli durumlarda doppler inceleme (kan akımı) değerlendirilir.

– Amniosentez veya CVS gibi müdahalelerde kullanılır.

 

Gebelik süresince 3 veya 4 boyutlu ultrason yapılması rutin olarak şart değildir, bu sadece aile bebeğin yüzünü, ellerini v.b görmek isterse faydalıdır, bebeğin durumunu ve özür varlığını araştırmakta faydalı değildir. Gebelikte rutin olarak normal 2 boyutlu ultrasonların kullanılması yeterlidir.

 

Gebelik Öncesi Yapılması Gerekenler

GEBE KALMADAN ÖNCE

İlk olarak doktorunuzdan randevu alıp muayene olun.Pap smear testini yaptırın.Gebelik öncesi kan tetkiklerini yaptırın.

Hemen 400 mcgr folik aside başlayın.

Yumurtlamanızın olabileceği günlerde (adetin ilk gününden itibaren 12-14-16. günlerde) düzenli cinsel ilişkiye girin.

Cinsel ilişkiden sonra 1 saat yataktan kalkmayın ve belinizin altına bir yastık koyun.

· Sigarayı hemen bırakın.Yapılan çalışmalar günde 10 taneden fazla sigara içilmesinin gebe kalabilme ihtimalini ciddi bir şekilde azalttığı iddia edilmektedir.

· Hemen tartıya çıkın , kilonuzu kontrol edin.

· Kahve ve aşırı miktarda içilen çayı kesin.Eğer canınız çok istiyorsa kafeinsiz kahveyi veya açık çayı tercih edin.Bazı çalışmalar kadın tarafından alınan yüksek miktardaki kafein ve tein maddelerinin yumurta kalitesini olumsuz etkilediğini iddia etmektedirler.

· Eşinizin sperm kalitesi için bu dönemde ağır işlerden uzak yaşamasını sağlayın. Ağır ve yorucu sporlar yapmasını engelleyin. Eşinizin alkol,sigara kullanmamasını sağlayın. Stresten uzak tutun.

· Şeker hastalığı, guatr ,tansiyon ve benzeri sistemik hastalıklarınız var ise ilgili doktorlar ile görüşüp bu hastalıkları kontrol altına alın.

· Bir takvim üzerine adet günlerinizi işaretlemeye başlayın.Adetinizin ne zaman başladığını , kaç gün sürdüğünü not edin ,çünkü gerektiğinde doktorunuz da bilmek isteyecektir.Bu şekilde olası yumurtlama gününüzün tespiti de daha kolay olabilmektedir.

· Folik asit takviyesi dışında taze sebze ve meyveleri düzenli bir şekilde tüketin.

· Spermleri öldürebilecek ve zarar verecek durumlardan kaçının.Vaginal tampon,genital organ bakım kremleri-kozmetiklerini kullanmayın.Kesinlikle vaginanın içini su ile yıkamayın,enfeksiyon riskini arttırmaktan başka hiçbir işe yaramaz.

· Moralinizi yüksek tutun.Hafif eksersizler yapın, düzenli uyumaya çalışın.

· Eğer doktorunuz öğretmiş ise servikal akıntınızı-mukusu takip edin.Bazal vücut ısınızı takip edin ve bunun için dijital termometre kullanın.Ateş ölçümünden önce hiçbir şey yiyip içmeyin ve yataktan kalkmayın.Tüm bunlar size ovulasyon-yumurtlama döneminin tespiti için yardımcı olacaktır.

· Cinsel hayatınızı düzene sokun.Beş günden fazla cinsel ilişkiye ara vermenin sperm kalitesini bozduğu iddia edilmektedir.

· Eğer adetleriniz 28 günde bir değilse adetiniz muhtemelen 14’üncü gün olmayacaktır.Olası yumurtlama gününüz beklediğiniz adet tarihinden 14 gün öncesine tekabül etmektedir.

· Yumurtlamanız gerçekleşmiş ve düzenli bir cinsel beraberlik olmuş ise gebeliği beklemekten başka yapacak bir şeyiniz yok .İdrarda gebelik testinde gebelik yumurtlama tarihinden yaklaşık 13-14 gün sonra çıkacaktır.

· Doğum için mali ve sosyal yapınızı planlayın.

Gebe kalmadan önce hangi testler yapılmalıdır?

Doktorunuz tarafından alınacak detaylı bir anamnez-sorgulama; hastalık hikayesi,akraba evliliği araştırılması gibi     Kan gurubu (hem eşinizin hem sizin)     Kan basıncı-tansiyon     Detaylı bir jinekolojik muayene     Genital ultrasonografi     Tam kan-hemogram     Tam idrar testi     Geçmeyen vaginal akıntı var ise vaginal kültür ve Chlamidya için servikal kültür     Pap-Smear testi (rahim ağzı kanseri araştırılması) Hepatit B-sarılık, Toxoplazma araştırılması Tiroid-guatr testleri (TSH)     Daha önce tekrarlayan düşükler olmuş ise genetik araştırma

Sigarayı bırakmanın önemi nedir?

Kendinizi daha dinamik hissedersiniz.Daha iyi beslenirsiniz.Bebeğinize gidecek oksijen ve besin miktarı artar.Bebeğinizin akciğer gelişimi daha sağlıklı ve hızlı olur.Erken doğum riski azalır.Anne karnında kilo alımı duraksamaz,büyüme ve gelişme geriliği olma ihtimali azalır.Daha sağlıklı bir doğum yaparsınız.Emzirirken az da olsa nikotinin anne sütü ile geçmesine engel olursunuz, ve gebelik sigarayı kesin olarak bırakmanız için bir sebep olur.En uygunu gebelik planlayan bir kadının gebelik öncesi dönemde sigarayı bırakmasıdır.Bu durumda gebelik esnasında sigara yoksunluğuna bağlı sıkıntılar da görülmez.

Kürtaj

Kürtaj veya küretajrahim içerisindeki gebeliğin çeşitli yöntemlerle alınması işlemidir. Kürtaj sadece istemli gebelik alınması için yapılmaz, düşükten sonra içeride kalan gebelik parçalarını almak için veya ölü gebelikleri, boş gebelik gibi durumları almak için de yapılır. Dış gebelik kürtaj ile alınamaz, ameliyat veya ilaç tedavisi gerekir. Aslında kürtaj sadece gebeliğin alınması için değil gebe olmayan hastalarda rahim içerisinden alınan  materyaller için de kullanılan bir terimdir.  D/C veya D&C şeklinde kısaltılabilir.Bu harfler Dilatasyon küretaj’ın kısaltmasıdır. Dilatasyon rahim ağzının genişletilmesi anlamında kullanılır. Rahim ağzının genişletilmesi rahim içerisine küretajı yapmak için gerekli aletleri (küret veya aspiratör, kanül) sokabilmek için gereklidir. Bu genişletme işlemi için ince çubuk şeklinde kalınlıkları giderek artan metal bujiler kullanılır. Çoğunlukla bu genişletme işlemi gerekmeden direkt ince plastik kanül rahim ağzından içeri geçirilerek kürtaj işlemi yapılabilir.

Halk arasında gebelik aldırma, bebek aldırma, kürtaş gibi isimler verilir.

Kızlık Zarı Dikimi

Kızlık zarı dikilerek onarılabilir , burada başarı yırtığın oluş zamanına ve dokuların vereceği cevaba bağlıdır. Kızlık zarının tamirinde esas amaç zarı eski anatomik yapısına kavuşturmak ve cinsel birleşme esnasında kanamanın meydana gelmesini sağlamaktır. Kızlık zarı dikimi cinsel ilşki sayısı ve ilişkinin ne zaman olduğu farketmeksizin yapılabilir, hatta doğum yapmışlara bile uygulanabilmektedir.

Kızlık zarı tamiri birkaç yöntemle yapılmaktadır. Bunlar arasında en sık kullanılanlar kalıcı yöntem de denilen fleb yöntemi ve basit olarak uc uca dikerek yapılan birleştirme tekniğidir. Bu yöntemle yapılan ( Fleb Tekniği ) kızlık zarı dikiminde etraftaki dokulardan alınan mukoza parçası ile yırtılan bölgede yeni bir kızlık zarı meydana getirilmektedir. İşlem sonrası ne zaman ilişkiye girilirse girilsin kanama meydana gelecektir. Bu tip tamirde kaç kez cinsel ilişkiye girildiği veya kızlık zarının ne zaman yırtıldığı önemli değildir. Daha önce doğum yapanlara veya kürtaj olanlara da bu yöntemle kızlık zarı tamiri yapılabilmektedir.

Basit teknikte ( uç uca birleştirme) ise kızlık zarı geçici olarak yırtılan uçlar birbirine dikilir ve cinsel ilişki ile bu bölgeden yırtılma olur, kanama meydana gelir. Bu işlem evlenmeden 3-4 gün önce yapılmalıdır, aksi halde kanama meydana gelmeyebilir.